❌10 اشتباه رایج در اجرای پسیو شبکه 💡 و راه‌حل آن‌ها ✅

❌ اشتباه اول: استفاده از کابل‌های غیراستاندارد 🧵

به عنوان کسی که سال‌ها در پروژه‌های شبکه‌های پسیو فعالیت داشتم، یکی از پرتکرارترین اشتباهاتی که بارها باهاش برخورد کردم، استفاده از کابل‌های بی‌کیفیت یا غیر استاندارد هست. خیلی از کارفرماها یا پیمانکاران برای کاهش هزینه اولیه، سراغ کابل‌های متفرقه یا بدون تست میرن؛ کابل‌هایی که نه فقط استانداردهای انتقال داده (مثل Cat6 واقعی) رو ندارن، بلکه در بسیاری از موارد نویزپذیر هستن یا در فاصله‌های بالاتر از ۳۰ متر به شدت افت سیگنال دارن. نتیجه‌اش؟ کاهش سرعت شبکه، قطع‌ و وصلی‌های مکرر، و در آینده هزینه چند برابری برای بازسازی کابل‌کشی.

✅ راه‌حل‌های پیشنهادی:

• استفاده از کابل شبکه دارای استاندارد TIA/EIA (ترجیحاً Cat6 یا Cat6a واقعی)

• خرید کابل از برندهای معتبر (مانند Legrand، Nexans، D-Link یا لگراند ایران)

• اطمینان از داشتن تست فکتوری و گزارش تست از سازنده (Factory Test Report)

• پرهیز از کابل‌های "CCA" (آلومینیوم با روکش مس) که ظاهر فریبنده دارند اما کیفیت ندارند

• در پروژه‌های بزرگ، الزام گرفتن نمونه و تست عملی قبل از اجرای کامل کابل‌کشی

❌ اشتباه دوم: کابل‌کشی بدون رعایت فاصله از کابل‌های برق ⚡

یکی از مشکلاتی که خیلی از مشتری‌ها حتی بعد از تحویل پروژه گزارش می‌کنن، نویز یا قطع و وصلی تصادفی در شبکه هست؛ وقتی بررسی می‌کنیم، می‌بینیم کابل شبکه دقیقاً کنار کابل برق کشیده شده! این یعنی هر بار وسایلی مثل پرینتر، کولر یا حتی شارژر سنگین روشن می‌شه، سیگنال شبکه دچار اختلال می‌شه. این مشکل نه به خاطر تجهیزات فعال، بلکه به خاطر بی‌توجهی در مرحله پسیو هست که جبرانش بعداً خیلی سخت و پرهزینه می‌شه.

✅ راه‌حل‌ها:

• رعایت حداقل 30 سانتی‌متر فاصله افقی بین کابل برق و کابل شبکه

• در صورت اجبار به عبور از مسیر مشترک، استفاده از کانال یا ترانک جداکننده با شیلد

• عبور متقاطع کابل برق و دیتا فقط در حالت ۹۰ درجه (نه موازی)

• پرهیز از عبور کابل شبکه در کنار ترانسفورماتور یا موتورهای صنعتی قوی

❌ اشتباه سوم: تست نکردن کابل‌ها پس از نصب 🧪

باور کنید هنوز هم پروژه‌هایی می‌بینیم که بعد از کابل‌کشی، هیچ تستی انجام نشده! طرف کابل‌ها رو وصل کرده، رک بسته، پروژه رو تحویل داده و رفته. اما چند روز بعد کاربرها می‌گن سرعت شبکه افت کرده، یا پورت‌هایی اصلاً کار نمی‌کنن. تست نکردن کابل‌ها بعد از نصب یکی از اون اشتباهاتیه که می‌تونه اعتبار شرکت مجری رو زیر سؤال ببره.

✅ راه‌حل‌ها:

• استفاده از تسترهای حرفه‌ای (مثل Fluke DTX یا DSX) برای اندازه‌گیری افت سیگنال، قطعی، نویز

• تهیه گزارش تست به‌صورت PDF برای تحویل به کارفرما

• تست نهایی در حضور نماینده کارفرما و درج نتایج در مستندات پروژه

• در پروژه‌های کوچک‌تر، حداقل با تستر دستی continuity و mapping بررسی شود

❌ اشتباه چهارم: اتصال مستقیم کابل‌ها به سوئیچ بدون پچ پنل 🔌

خیلی از پروژه‌هایی که به‌ظاهر هزینه‌ی اجرای پایین‌تری دارن، یه ایراد اساسی دارن: کابل‌ها مستقیم به سوئیچ وصل شدن، بدون اینکه از پچ‌پنل استفاده بشه. این کار در ظاهر ساده و کم‌هزینه است، اما در عمل باعث گره خوردن کابل‌ها، آسیب‌دیدن پورت‌ها و دردسر در عیب‌یابی می‌شه.

✅ راه‌حل‌ها:

• استفاده از پچ‌پنل استاندارد 24 یا 48 پورت بسته به ظرفیت رک

• شماره‌گذاری کابل‌ها و تطبیق آن‌ها با پچ‌پنل

• استفاده از پچ‌کوردهای کوتاه برای اتصال پچ‌پنل به سوئیچ

• مرتب‌سازی کابل‌ها با کابل‌منیجر (Cable Organizer) در رک

❌ اشتباه پنجم: نصب غیراصولی رک و نداشتن تهویه مناسب 🔥

در برخی پروژه‌ها رک‌ها رو در انباری، زیرپله یا حتی اتاق بدون تهویه نصب می‌کنن! این موضوع باعث می‌شه دما بالا بره، تجهیزات آسیب ببینن و از همه مهم‌تر، کار نگهداری بسیار سخت بشه. من پروژه‌ای دیدم که به‌خاطر نصب رک در جای نامناسب، ۳ بار مجبور به تعویض سوئیچ شدن.

✅ راه‌حل‌ها:

• انتخاب مکان مناسب برای نصب رک (خنک، دور از گرد و غبار و رطوبت)

• استفاده از فن تهویه و یونیت خنک‌کننده رک برای گردش هوا

• پیش‌بینی فضای توسعه (نصب رک بزرگ‌تر از نیاز فعلی)

• نصب رک به‌گونه‌ای که دسترسی آسان به جلو و پشت آن ممکن باشد

❌ اشتباه ششم: شماره‌گذاری نکردن و نبود برچسب‌گذاری دقیق کابل‌ها 🏷️

بارها پیش اومده که برای عیب‌یابی یا توسعه‌ی یک شبکه رفتیم سر رک، اما با صحنه‌ای از کابل‌های بی‌نام و نشان روبه‌رو شدیم؛ هیچ شماره‌ای، هیچ نقشه‌ای، هیچ برچسبی! این یعنی باید کلی زمان بذاریم برای ردگیری دستی کابل‌ها، اون هم وسط یک بحران مثل قطعی شبکه یا جا‌به‌جایی کاربرها. نبود برچسب‌گذاری حرفه‌ای، شبکه رو شبیه به یک هزارتوی گیج‌کننده می‌کنه.

✅ راه‌حل‌ها:

• شماره‌گذاری هر کابل در دو سر (رک و نود نهایی) با برچسب ضدآب و بادوام

• استفاده از برچسب‌های چاپی یا ترمال، نه دست‌نویس

• تهیه نقشه پورت‌های پچ‌پنل و رک (Labeling Sheet)

• مستندسازی دیجیتال شماره‌گذاری برای بایگانی پروژه

❌ اشتباه هفتم: استفاده از ترانکینگ یا داکت نامناسب و کوچک 📏

در برخی پروژه‌ها، پیمانکار برای صرفه‌جویی یا اشتباه در طراحی، ترانک یا داکت با سایز خیلی کوچک انتخاب می‌کنه. وقتی کابل‌ها از حد مشخصی بیشتر می‌شن، فشار روی کابل‌ها زیاد می‌شه، داکت باز می‌شه یا ظاهر کار بی‌نظم می‌شه. این کار نه‌تنها زیبایی فضا رو خراب می‌کنه، بلکه روی کارایی کابل‌ها هم تأثیر منفی داره.

✅ راه‌حل‌ها:

• انتخاب سایز ترانک با درنظر گرفتن ظرفیت فعلی + ۳۰٪ ظرفیت توسعه

• استفاده از ترانکینگ دارای تقسیم‌کننده داخلی برای تفکیک برق و دیتا

• انتخاب رنگ و جنس متناسب با محیط (ضدضربه، ضدUV برای فضاهای باز)

• بستن صحیح درپوش‌ها و مهار کابل‌ها با بست مخصوص

❌ اشتباه هشتم: نصب اشتباه کیستون، سوکت یا پانچ ناقص 🔩

در پروژه‌هایی دیدم که نصاب به دلیل عجله یا نداشتن ابزار حرفه‌ای، کیستون‌ها رو کامل پانچ نمی‌کرد یا رنگ‌بندی رو اشتباه می‌زد. نتیجه‌اش؟ پورت‌هایی که یک روز کار می‌کنن و روز بعد قطع می‌شن یا سرعت پایینی دارن. این مشکل معمولاً با چشم دیده نمی‌شه اما با تستر بلافاصله مشخص می‌شه.

✅ راه‌حل‌ها:

• استفاده از ابزار پانچ استاندارد (مانند ابزار 110 punch down)

• رعایت دقیق رنگ‌بندی کابل (استاندارد T568A یا T568B، نه ترکیبی!)

• تست هر کیستون بلافاصله پس از نصب

• نصب کیستون و پچ‌پنل توسط تکنسین آموزش‌دیده

❌ اشتباه نهم: عدم رعایت شعاع خم کابل‌ها (Bend Radius) 🌀

خیلی وقت‌ها برای اینکه کابل جا بشه، اونو به زور می‌چرخونن یا از گوشه‌های تیز رد می‌کنن. این کار باعث شکستگی رشته‌ها یا کاهش شدید راندمان سیگنال می‌شه. من شخصاً پروژه‌ای دیدم که کل طبقه دوم، فقط به خاطر خم بد کابل‌ها، پینگ بالا و سرعت پایین داشت.

✅ راه‌حل‌ها:

• حفظ حداقل شعاع خم مناسب (حدود ۴ برابر قطر کابل)

• پرهیز از زاویه ۹۰ درجه تند در مسیر کابل

• استفاده از زانویی‌های منحنی در ترانکینگ

• مهار نرم کابل‌ها با بست‌های ولکرو، نه بست سفت پلاستیکی

❌ اشتباه دهم: نبود مستندسازی دقیق و تحویل ندادن نقشه پروژه 📄

بزرگ‌ترین ضعف در اجرای پسیو شبکه، نداشتن مستندات کامله. بعد از اتمام پروژه، خیلی از شرکت‌ها فقط رک رو تحویل می‌دن، بدون اینکه شماره کابل‌ها، نقشه مسیر، لیست تجهیزات، یا حتی پیکربندی‌های پچ‌پنل رو ارائه بدن. این یعنی در صورت جابه‌جایی، توسعه یا عیب‌یابی، همه‌چیز باید دوباره از صفر کشف بشه.

✅ راه‌حل‌ها:

• تهیه نقشه کابل‌کشی (Cable Map) با ذکر مسیر، پورت و شماره

• ثبت لیست تجهیزات نصب‌شده (پچ‌پنل، رک، کیستون‌ها، طول کابل‌ها)

• تهیه گزارش تست کابل‌ها و ضمیمه کردن به مستندات

• ارائه فایل PDF یا نسخه چاپی کامل به کارفرما به همراه آموزش کوتاه